جوان آنلاین: وارد اتاق خونگیری آقایان که میشوید، تقریباً تمام تختها پر است. با یک نگاه کلی میتوانید از همه سنی را در میان داوطلبان اهدای خون ببینید؛ همچنانکه جوان ۲۸ سالهای (که به گفته خودش بار بیستم است برای اهدای خون آمده) در کنار مرد ۶۳ ساله و بازنشستهای است که البته بار سومی است که خونش را اهدا میکند و از شهرستان آمده است. این حجم از مراجعات مردمی برای اهدای داوطلبانه خون و پر بودن تمام تختهای سالن اهدای خون (که حدود ۱۵- ۲۰ تخت میشود) البته برای ما شلوغی به شمار میرود. آنطور که کارشناسان اهدای خون مرکز میگویند، این حجم از مراجعات برای روزهای عادی است و روزهای خاصی همچون شبهای احیای ماه رمضان یا ایام محرم یا مواقعی که نیاز به خون اعلام میشود، صفی از اهداکنندگان در مقابل پایگاه انتقال خون استان تهران جمع میشود؛ صفی که نشان میدهد مردم ایران چقدر همدل، همراه و پای کار هستند.
۱۴ ژوئن (۲۴ خرداد) روز جهانی اهداکننده خون، بهانهای برای قدردانی از افرادی است که خونشان را برای نجات جان همنوعان و هموطنان اهدا میکنند. خونهایی که در حالت عادی هم میتواند حداقل برای سه نفر حیاتبخش باشد؛ گلبولهای قرمز خون، پلاسمای خون و پلاکتهای آن میتواند جان بیماران نیازمند به هر یک از این فرآوردههای خونی را نجات دهد و همین تلاش برای نجات جان انسانهای دیگر، مردم جانفدای ایران را به مراکز انتقال خون میکشاند تا به صورت صد در صد داوطلبانه و کاملاً رایگان خونشان را اهدا کنند و همین اهدای داوطلبانه موجب شده تا خون و محصولات خونی ایرانی در دنیا کمنظیر باشد.
در میان اهداکنندگان
به سراغ داوطلبان اهدای خون که میرفتی، اغلبشان اصلاً خبر نداشتند امروز روز جهانی اهداکنندگان خون است. پسر جوان ۲۸ سالهای که روی تخت خوابیده تا خونش را اهدا کند، بار بیستم است که برای اهدای خون آمده است. میگوید از ۱۵ سالگی که اجازه اهدای خون گرفته، به صورت مستمر میآید و خون میدهد تا به سهم خودش نیاز بیماران را به خون تأمین کند.
تخت کناری هم آقای ۶۳ سالهای است که از شهرستان سمنان به تهران آمده است. میگوید تاکنون ۳- ۴ بار اهدای خون داشته، چون چند باری که به پایگاه شهر خودشان مراجعه کرده، نتوانستهاند رگش را پیدا کنند. امروز که برای انجام کاری به تهران آمده، وقت را مغتنم شمرده و خودش را به پایگاه انتقال خون رسانده تا خونش را اهدا کند.
قسمت خانمها بر خلاف بخش آقایان خلوت است. فقط یک خانم روی تخت خوابیده و اهدای خون داشته است. این خانم هم اولین باری است که خون میدهد و به همراه شوهرش برای اهدای خون آمده است. از او میپرسم اذیت شدید، میگوید: «نه، هیچ مشکلی نداشتم و حالم خوب است.» همسرش از داوطلبان مستمر خون است و حالا خودش هم مشتری اهدای خون شده و تأکید میکند: «باز هم خون اهدا میکنم.»
افزایش چشمگیر ذخایر خون
طبق توضیحات احمد قرهباغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون کشور، در نشست خبری روز جهانی اهداکنندگان خون، با وجود تعطیلیهای مکرر ناشی از آلودگی هوا و محدودیتهای مصرف انرژی در ماههای پایانی سال، ذخایر خون کشور با برنامهریزیهای انجامشده به طور چشمگیری افزایش یافت و برای نخستین بار از مرز ۱۲ روز ذخیره خون عبور کرد. وی با اشاره به همزمانی آغاز ماه مبارک رمضان با روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ گفت: «پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، ذخیره خون کشور در حدی بود که در صورت تعطیلی مراکز انتقال خون، امکان تأمین نیاز مراکز درمانی برای حدود پنج روز وجود داشت. اما پس از احساس نیاز به افزایش آمادگی، برنامهریزیهای جدیدی برای افزایش ذخایر و جابهجایی فرآوردههای خونی در سطح کشور انجام شد.» به گفته قرهباغیان، در پایان اسفندماه ذخیره خون کشور دو برابر شد و در فروردینماه برای نخستین بار میزان ذخیره خون ایران از ۱۲ روز فراتر رفت. این در حالی است که استاندارد ذخیره خون در کشورهای توسعهیافته بین ۸ تا ۱۲ روز است و برای کشوری در حال توسعه مانند ایران، ذخیره ۷ تا ۸ روز نیز مطلوب ارزیابی میشود.
استقبال گسترده مردم عامل موفقیت در رشد ذخایر خون
مدیرعامل سازمان انتقال خون، استقبال گسترده مردم از اهدای خون را عامل اصلی این موفقیت دانست و افزود: «بسیاری از داوطلبان ساعتها در صف مراکز انتقال خون حضور یافتند تا پس از انجام آزمایشهای سلامت، خون و فرآوردههای مورد نیاز مراکز درمانی کشور را تأمین کنند.»
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در عین حال به شاخص اهدای خون بانوان اشاره و خاطرنشان کرد: «در زمان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، میزان اهدای خون بانوان ۳۰ درصد بود، اما در سالهای اخیر این میزان به ۵ درصد رسیده بود. البته در جنگ رمضان، میزان مراجعات بانوان بیش از ۷۹ درصد افزایش یافت که فوقالعاده بود.»
قرهباغیان همچنین با اشاره به حرکت کشور به سمت سالمندی گفت: «سالمندی برای سازمان انتقال خون ایران زنگ خطر است، زیرا شانس جراحیهای پیشرفته و سرطان افزایش مییابد و ممکن است نیاز به خون و فرآورده خونی رشد پیدا کند و از سوی دیگر میزان مراجعات جوانان نیز کاهش مییابد.»
به گفته وی، میزان ورود جوانان به اهدای خون در اسفندماه ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل بیش از ۶۵ درصد افزایش داشته است که نشان میدهد جامعه و مردم در کنار انتقال خون بودهاند تا بتوانیم تأمینکننده نیاز کشور باشیم.
بررسی کیفی خونهای اهدایی
قرهباغیان با اشاره به فرآیند کنترل کیفی خونهای اهدایی در کشور گفت: «تمامی خونهای اهدایی بر اساس استانداردهای سازمان جهانی بهداشت و دستورالعملهای ملی از نظر عوامل بیماریزا و عفونی مورد بررسی قرار میگیرند. همچنین در برخی استانها (از جمله خراسان شمالی، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، گلستان و البرز)، با توجه به شیوع برخی بیماریهای بومی، آزمایشهای تکمیلی نیز انجام میشود.»
به گفته وی، تمامی واحدهای خون اهدایی با استفاده از دو روش آزمایشگاهی معتبر از نظر ویروسها، پاتوژنها و عوامل عفونی بررسی میشوند و تا زمانی که نتایج آزمایشها به طور کامل منفی و مورد تأیید نباشد، هیچ واحد خونی وارد چرخه مصرف نخواهد شد.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران از مردم خواست اهدای خون را به مناسبتهای خاص محدود نکنند و با مراجعه مستمر به مراکز انتقال خون، سازمان را در تأمین نیاز بیماران در تمام روزهای سال یاری کنند.
